|
*บทความโดย Thanet Ratanakul *สไลด์เรื่องโรคภูมิแพ้จาก MUSC Allergy Lab เรียบเรียงและตัดต่อเนื้อหาโดยโยธิน จูประสงค์ หากเปรียบโรคภูมิแพ้ (allergy) ดั่งระเบิดปรมาณูสักลูก มันคงเป็นปรมาณูที่ระเบิดไปแล้วอย่างเงียบกริบ แผ่อาณาบริเวณกว้างขวางจนคุณแทบไม่รู้สึกตัว มีประชากรทั่วโลกถึง 1 ใน 4 เป็นโรคภูมิแพ้ น่าสนใจที่เทรนด์แพ้ๆ กำลังมีอัตราเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ และคุณเองก็อาจมีอาการแพ้โดยที่ยัง ‘ไม่รู้ตัว’ เรามักคิดว่าอาการภูมิแพ้เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย (immune system) ทำงานดีเกินไป แต่ที่ไหนได้ โรคภูมิแพ้มีอะไรซับซ้อนกว่านั้น คุณสามารถแพ้อะไรที่พื้นฐานมากๆ ตั้งแต่ อาหาร พิษแมลง เกสรดอกไม้ ผลิตภัณฑ์ในบ้าน ขนสัตว์ หรือแม้กระทั่ง ‘อสุจิ’ (ใช่! มีคนแพ้อสุจิในโลกนี้ แย่แล้ว) แพทย์ทั่วโลกกำลังหัวหมุนว่าทำไมมนุษย์โลกกำลังเป็นภูมิแพ้เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ร่างกายเรากำลังเล่นกลอะไรอยู่หนอ กลไกภูมิต้านทานกำลังส่งเสียงบอกอะไรเรา เป็นไปได้ไหมที่เราจะเรียนรู้ชีวิตแพ้ๆ ที่ไม่แพ้ภูมิ 1. ต้นเหตุของคนแพ้ (ภูมิ) หมาน่ารักดีแต่คุณเลี้ยงไม่ได้ ดอกไม้สวยจังแต่ก็ไม่กล้าดม อาหารทะเลน่ากินสุดๆ แต่กินปูทีไรแพ้จนเพื่อนหิ้วเข้าโรงพยาบาลทุกที ทำไมร่างกายเราเล่นตลกเช่นนี้! อาการแพ้เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันร่างกายมีปฏิกิริยากับโมเลกุลโลกภายนอก ไม่ว่าจะเป็นสะเก็ดผิวหนังสัตว์เลี้ยง อาหารบางชนิด เกสรดอกไม้ ซึ่งโมเลกุลที่สามารถก่อให้เกิดการแพ้เรียกว่า ‘สารก่อภูมิแพ้’ (allergen) โดยส่วนใหญ่มันไม่เป็นอันตรายร้ายแรงต่อร่างกาย เพราะร่างกายอันมหัศจรรย์ของคุณมี ‘แอนติบอดี’ (antibody) โปรตีนที่คอยสกัดจัดการผู้รุกรานอย่างแยบคาย เมื่อได้รับสารก่อภูมิแพ้ ร่างกายจะสร้างภูมิคุ้มกันชนิด immunoglobulin E (IgE) เพื่อกำจัดสิ่งแปลกปลอม IgE แต่ละตัวก็จะจับคู่กับสารก่อภูมิแพ้นั้นๆ โดยเฉพาะเพื่อปล่อยสาร ‘ฮีสตามีน’ และสารอื่นๆ ที่มีบทบาทสำคัญในกระบวนการอักเสบ ซึ่งเจ้าภูมิคุ้มกันชนิดนี้มีความไวกว่าภูมิคุ้มกันอื่นๆ ถึง 1,000 เท่า ทำให้ภายในไม่กี่วินาทีอาการคุณก็จะออกหลังกินถั่วต้มข้างออฟฟิศ มันเป็นกลไกที่ชาญฉลาดของธรรมชาติ แต่ขณะเดียวกันก็ต้อนเราเสียจนมุม รูปแบบชีวิตในปัจจุบัน—เจ้าภูมิคุ้มกัน IgE กลับทำงานผิดเพี้ยนไปจากเดิมค่อนข้างมาก ตัวภูมิคุ้มกันไปตอบสนองกับโมเลกุลที่ไม่ได้เป็นพิษเป็นภัยอะไรต่อร่างกายคุณเลย บางคนอ่อนไหว 10 เท่า แต่อีกคนอ่อนไหวมากถึง 1,000 เท่า แม้จะเป็นสารก่อภูมิแพ้ตัวเดียวกัน หลายทฤษฎีกล่าวว่า ในวิวัฒนาการสิ่งมีชีวิตพยายามต่อกรกับปรสิตที่รุกรานคุณจากธรรมชาติ และคุณสมบัตินี้ได้ส่งต่อมาเรื่อยๆ จนถึงคุณในปัจจุบัน แต่อย่าแอบดีใจไป การที่คุณแพ้ง่าย ไม่ได้หมายความว่า ‘ภูมิต้านทานดีเกินไป’ และยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่า การที่คุณฝืนรับสารภูมิแพ้เข้ามามากๆ ก็ไม่ได้ทำให้คุณหายแพ้ต่อสิ่งนั้นๆ อย่ารับคำท้าจากเพื่อน “แพ้ปูเหรอ กินไปเรื่อยๆ สิ เดี๋ยวก็ไม่แพ้” ถ้าเชื่อเช่นนั้นก็เตรียมจองเตียงแอดมิดได้เลย  ติดต่อบทความฉบับเต็มได้ที่: The MATTER เรียนรู้กลไกทางชีววิทยาของโรคภูมิแพ้และสาระอื่นๆได้ที่: Resources
|
Leave a Reply